Wat is het Graham-getal?
Het Graham-getal is de bovengrens van de prijs die een defensieve belegger volgens Benjamin Graham voor een aandeel zou mogen betalen. De formule luidt: Graham-getal = √(22,5 × WPA × BWPA), waarbij WPA staat voor winst per aandeel over de laatste twaalf maanden en BWPA voor de boekwaarde per aandeel volgens de meest recente balans. De constante 22,5 is geen toevallig getal: het is het product van Grahams twee absolute waarderingsplafonds, namelijk een koers/winstverhouding (K/W) van maximaal 15 en een koers/boekwaarde (K/B) van maximaal 1,5.
Graham introduceerde de formule in 'The Intelligent Investor' (1949, herziene editie 1973) als praktisch hulpmiddel voor wat hij de 'defensieve belegger' noemde: de particulier die zonder uitgebreide analyse een fatsoenlijk rendement op de Nederlandse en internationale aandelenmarkten wilde behalen. Een aandeel dat op of onder zijn Graham-getal noteert, voldoet automatisch aan beide plafonds tegelijk; een aandeel dat erboven noteert, is volgens Grahams maatstaven te duur voor een defensieve portefeuille.
De defensieve value-belegger volgens Graham
Graham onderscheidde twee soorten beleggers: de 'enterprising investor', die tijd en kennis investeert in diepgaande analyse, en de 'defensive investor', die rust en eenvoud boven alles stelt. Voor die laatste groep ontwierp hij een checklist van zeven kwantitatieve criteria, waarvan het Graham-getal de samenvatting is van twee waarderingsregels. De overige criteria omvatten een minimale bedrijfsomvang, een sterke financiële positie, een ononderbroken dividendgeschiedenis van minstens twintig jaar, winststabiliteit en winstgroei over de afgelopen tien jaar.
Voor Nederlandse beleggers betekent dit dat een aandeel pas via de Graham-getal screening interessant wordt nadat het ook op de overige defensieve criteria scoort. Het getal is dus geen koopadvies maar een veto: ligt de beurskoers boven het Graham-getal, dan valt het aandeel voor de defensieve belegger af, ongeacht het verhaal er omheen.
Mr. Market en de psychologie van waardering
Een tweede kernidee uit 'The Intelligent Investor' is de metafoor van Mr. Market: stel je voor dat je een zakenpartner hebt die elke beursdag langskomt met een nieuwe prijs waarvoor hij zijn aandeel wil verkopen of jouw aandeel wil kopen. Soms is hij euforisch en noemt absurd hoge prijzen, soms paniekerig en biedt hij ver onder de werkelijke waarde. De rationele belegger laat Mr. Market voor zichzelf werken: hij koopt bij paniek, verkoopt bij euforie en negeert hem als de prijs ergens in het midden hangt.
Het Graham-getal is in deze metafoor een ankerpunt. Door de eerlijke waarde los te koppelen van de dagkoers, voorkomt de belegger dat hij zich laat meeslepen door beurssentiment op de AEX of Euronext Amsterdam. Pas wanneer Mr. Market een prijs noemt die meer dan een derde onder het Graham-getal ligt, wordt het volgens Graham echt aantrekkelijk.
Toepassing op AEX-aandelen
Het Graham-getal werkt het beste op volwassen, kapitaalintensieve bedrijven met stabiele winsten en een betekenisvolle boekwaarde. In de AEX gaat het dan om sectoren als banken (ING, ABN AMRO), verzekeraars (Aegon, NN Group), olie en gas (Shell) en industriële bedrijven (Akzo Nobel, Heineken in mindere mate). Voor deze ondernemingen vind je de benodigde data in het jaarverslag onder IFRS-grondslagen: het netto resultaat per aandeel onder IAS 33 en het eigen vermogen per aandeel uit de balans.
Het is verstandig om bij Nederlandse aandelen te werken met de winst per aandeel verwaterd (diluted EPS) en de boekwaarde gecorrigeerd voor preferente aandelen en minderheidsbelangen. De jaarrekeningen worden gepubliceerd op de bedrijfswebsites en bij de AFM via het centraal register voor financiële verslaggeving.
Kritiek en beperkingen
De grootste tekortkoming van het Graham-getal is dat het immateriële activa volledig negeert. Voor bedrijven als ASML, Adyen of Prosus, waar het overgrote deel van de waarde in patenten, software, netwerkeffecten of deelnemingen zit, is de gerapporteerde boekwaarde een fractie van de economische waarde. De formule bestempelt deze aandelen vrijwel altijd als 'overgewaardeerd', terwijl ze juist de meest succesvolle beleggingen van de afgelopen decennia waren.
Daarnaast houdt het Graham-getal geen rekening met groei. Een bedrijf dat zijn winst structureel met 10% per jaar laat groeien, verdient een hogere multiple dan een krimpende onderneming met dezelfde WPA. Graham erkende dit later zelf en publiceerde een aangepaste 'Graham growth formula' (V = WPA × (8,5 + 2g)) voor groeiaandelen. Tot slot maskeert een hoge boekwaarde soms verlieslatende investeringen of opgeblazen goodwill — de WPA en BWPA moeten dus altijd kritisch op kwaliteit worden beoordeeld.