Beheers alle soorten percentageberekeningen met onze uitgebreide tool. Bereken percentages, procentuele veranderingen, vind delen en gehelen met precisie.
Een percentage drukt een verhouding uit als deel van honderd. In het Nederlands worden 'procent' en 'percentage' vaak door elkaar gebruikt, maar 'procent' verwijst doorgaans naar de eenheid (5 procent = 5%) en 'percentage' naar de verhouding zelf (een hoog percentage). Voor alledaagse berekeningen gebruik je drie kernformules.
Eerste formule: X% van Y berekenen. Deel het percentage door 100 en vermenigvuldig met het totaal. Bijvoorbeeld 21% van EUR 200 = (21 / 100) x 200 = EUR 42. Dit is de basis voor BTW-berekeningen, kortingen en fooi.
Tweede formule: X is welk percentage van Y. Deel X door Y en vermenigvuldig met 100. Voorbeeld: EUR 30 is welk percentage van EUR 200? (30 / 200) x 100 = 15%. Handig om aandeel of marktaandeel te bepalen.
Derde formule: procentuele verandering tussen oude en nieuwe waarde. Trek de oude waarde af van de nieuwe, deel door de oude waarde en vermenigvuldig met 100. Van EUR 100 naar EUR 125 is ((125 - 100) / 100) x 100 = +25%.
Het verschil tussen procentpunten en procenten zorgt geregeld voor verwarring in nieuwsberichten over rente, werkloosheid of belasting. Een procentpunt is het absolute verschil tussen twee percentages; een procent is een relatief verschil.
Voorbeeld: als de hypotheekrente stijgt van 3% naar 4%, is dat een toename van 1 procentpunt. Relatief is het echter een stijging van (4 - 3) / 3 x 100 = 33,3%. Een krantenkop die schrijft 'rente stijgt met 33%' is technisch correct maar misleidend; correcter is 'rente stijgt met 1 procentpunt'.
Dezelfde nuance geldt voor BTW-tarieven, inflatiecijfers van het CBS en werkloosheidsstatistieken. Bij financiele beslissingen loont het om altijd te controleren welke van de twee bedoeld wordt.
Nederland kent drie BTW-tarieven volgens de Wet op de omzetbelasting 1968, beheerd door de Belastingdienst. Het algemene tarief is 21% (de meeste goederen en diensten), het verlaagde tarief is 9% (voedsel, boeken, geneesmiddelen, personenvervoer, kappers) en het nultarief 0% (export binnen de EU, internationaal vervoer).
BTW erbij optellen (van bedrag exclusief naar inclusief BTW): vermenigvuldig het netto bedrag met 1,21 voor het algemene tarief of 1,09 voor het verlaagde tarief. Een artikel van EUR 100 exclusief BTW kost EUR 121 inclusief 21% BTW.
BTW eraf halen (van inclusief naar exclusief): deel het bruto bedrag door 1,21 (of 1,09). Een factuur van EUR 121 inclusief 21% BTW bevat EUR 121 / 1,21 = EUR 100 exclusief en EUR 21 BTW. Let op: BTW eraf halen is NIET hetzelfde als 21% van het bruto bedrag aftrekken (dat zou EUR 95,59 geven, wat onjuist is).
Kortingen zijn percentageaftrek van een oorspronkelijke prijs. Een jas van EUR 180 met 30% korting kost (1 - 0,30) x 180 = 0,70 x 180 = EUR 126. De besparing is EUR 54. Bij stapelkortingen (bijvoorbeeld eerst 20%, daarna nog 10%) is het effect 0,80 x 0,90 = 0,72, dus 28% totale korting - niet 30%.
Salarisverhogingen in Nederland worden vaak uitgedrukt als bruto percentage in CAO-akkoorden. Een loonsverhoging van 4% op een bruto maandsalaris van EUR 3.500 levert 3.500 x 1,04 = EUR 3.640 op, een verhoging van EUR 140 bruto. Het netto effect is lager door belastingschijven (Wet IB 2001).
Vergelijk altijd absolute bedragen, niet alleen percentages. 5% korting op EUR 2.000 (EUR 100) is meer waard dan 20% korting op EUR 400 (EUR 80).
Bij samengestelde groei wordt elk jaar het percentage berekend over het nieuwe, gegroeide bedrag - niet over het oorspronkelijke bedrag. De formule is: Eindbedrag = Beginbedrag x (1 + r)^n, waarbij r het groeipercentage per periode is en n het aantal perioden.
Voorbeeld spaargeld: EUR 10.000 met 3% rente per jaar groeit in 10 jaar tot 10.000 x (1,03)^10 = EUR 13.439, ofwel een totale groei van 34,4% (niet 30%). De extra EUR 439 komt van rente-op-rente.
Hetzelfde principe geldt voor inflatie (CBS publiceert maandelijks de consumentenprijsindex), hypotheekrente en beleggingsrendementen. Een gemiddelde inflatie van 2,5% per jaar betekent dat de prijzen na 20 jaar 1,025^20 = 1,64 keer zo hoog zijn - een stijging van 64%.
Je wilt 15% van EUR 200 berekenen, bijvoorbeeld voor een korting of een belastingaanslag. Kies in de calculator 'Vind X% van Y', voer 15 in als percentage en 200 als totale waarde.
ResultaatEUR 30
De calculator past Deel = (P / 100) x Geheel toe: (15 / 100) x 200 = 0,15 x 200 = 30. Het resultaat is EUR 30. Dezelfde werkwijze gebruik je voor BTW (21% van een netto bedrag), commissies of korting op een aankoop.
Je weet dat EUR 120 overeenkomt met 60% van een totaalbedrag en je wilt het geheel reconstrueren. Selecteer 'Vind het geheel als X% gelijk is aan Y', voer 60 in als percentage en 120 als deelwaarde.
ResultaatEUR 200
Geheel = (Deel x 100) / P = (120 x 100) / 60 = 12.000 / 60 = 200. Het gehele bedrag is dus EUR 200. Deze omgekeerde berekening is nuttig om brutoprijzen te bepalen wanneer je alleen de korting kent, of om de oorspronkelijke begroting te vinden vanuit een percentueel deel.
Een prijs gaat van EUR 100 naar EUR 125 en je wilt weten met hoeveel procent dat is gestegen. Kies 'Bereken procentuele verandering', voer 100 in als oorspronkelijke waarde en 125 als nieuwe waarde.
Resultaat+25% (stijging)
Verandering = ((Nieuw - Oud) / Oud) x 100 = ((125 - 100) / 100) x 100 = 25%. De stijging is 25%. Bij een omgekeerde beweging (van 125 terug naar 100) is de procentuele verandering -20%, niet -25% - de basis verandert namelijk.
Procentpunten zijn het absolute verschil tussen twee percentages, terwijl procenten een relatief verschil aangeven. Als de hypotheekrente stijgt van 3% naar 4%, is dat een stijging van 1 procentpunt en tegelijk een relatieve stijging van 33,3% ((4 - 3) / 3 x 100). Het CBS en De Nederlandsche Bank (DNB) hanteren beide eenheden bewust: een verandering in werkloosheid van 4% naar 5% wordt door het CBS doorgaans gerapporteerd als '1 procentpunt' om verwarring te voorkomen. Wanneer een nieuwsbericht alleen 'percentage' noemt zonder de oude waarde te vermelden, is dat vrijwel altijd onnauwkeurig.
BTW erbij optellen (van exclusief naar inclusief): vermenigvuldig het netto bedrag met 1,21 voor het algemene tarief, 1,09 voor het verlaagde tarief of 1,00 voor het nultarief. Een netto bedrag van EUR 100 wordt inclusief 21% BTW EUR 121. BTW eraf halen (van inclusief naar exclusief): deel het bruto bedrag door 1,21 (of 1,09). Een factuur van EUR 121 inclusief 21% BTW bevat EUR 100 netto en EUR 21 BTW. Let op: simpelweg 21% aftrekken van EUR 121 (= EUR 95,59) is fout omdat de 21% over de netto basis berekend hoort te worden, niet over de bruto. Deze regels staan in de Wet op de omzetbelasting 1968 en worden door de Belastingdienst gehanteerd.
Elk percentage werkt op een andere basis. Begin met EUR 100, een stijging van 50% geeft EUR 150. Een daling van 50% op EUR 150 is EUR 75 - niet EUR 100. Om een stijging van 50% ongedaan te maken, heb je een daling van 33,33% nodig (1 / 1,5 = 0,667). Procentuele veranderingen zijn multiplicatief, niet optelbaar. Dit principe verklaart waarom een aandeel dat 80% daalt vervolgens 400% moet stijgen om terug te keren naar zijn oude koers - een feit dat vaak onderbelicht blijft in beleggingsadvertenties.
Bij samengestelde groei wordt elk jaar het percentage berekend over het nieuwe, gegroeide bedrag in plaats van het oorspronkelijke. De formule is Eindbedrag = Beginbedrag x (1 + r)^n. EUR 10.000 op een spaarrekening met 3% rente per jaar groeit in 10 jaar tot 10.000 x 1,03^10 = EUR 13.439, een totale groei van 34,4% (niet 30%). Hetzelfde geldt voor inflatie (gemeten door het CBS via de consumentenprijsindex), hypotheekrente en beleggingsrendementen. Voor langere termijnen wordt het verschil tussen enkelvoudige en samengestelde groei steeds groter en is het essentieel om de juiste formule te gebruiken.
In een percentageberekening is de 'basis' (ook wel 'geheel' of 'totaal') het referentiebedrag waarover het percentage berekend wordt; het 'percentage' is het aandeel uitgedrukt per honderd. In 'EUR 30 is 15% van EUR 200' is EUR 200 de basis, EUR 30 het deel en 15% het percentage. Verwisselen van basis is een veel voorkomende fout: 20% korting op de bruto verkoopprijs is iets anders dan 20% marge op de inkoopprijs. In de Nederlandse boekhouding en bij de Kamer van Koophandel wordt het verschil tussen brutomarge (gebaseerd op verkoopprijs) en opslag (gebaseerd op inkoopprijs) hierdoor zorgvuldig onderscheiden.
Ja. Percentages boven 100% zijn wiskundig geldig en vertegenwoordigen waarden die groter zijn dan de basis - bijvoorbeeld 150% van 80 is 120, nuttig bij opslagen, groeicijfers of wanneer een nieuwe waarde de referentie overschrijdt. Voer de waarde in als gewoon getal (bijv. 150). Bij procentuele veranderingen kunnen waarden boven 100% wijzen op meer dan verdubbeling: een omzet die van EUR 1 mln naar EUR 3 mln stijgt vertoont een verandering van +200%, niet +300%.
Decimaal naar percentage: vermenigvuldig met 100 (0,85 wordt 85%). Percentage naar decimaal: deel door 100 (75% wordt 0,75). Breuk naar percentage: deel de teller door de noemer en vermenigvuldig met 100 (3/4 = 0,75 = 75%). In Nederland wordt de komma gebruikt als decimaalteken (25,5%), niet de punt zoals in Amerika (25.5%). Dit is een belangrijk detail bij het invoeren van waarden in calculators en spreadsheets: Excel en Google Sheets met Nederlandse landinstelling verwachten de komma, terwijl Engelse versies de punt verwachten.
Formules en voorbeelden volgen het examenprogramma wiskunde havo/vwo (Examenblad/CvTE) en de standaardpraktijk voor BTW-berekening van de Belastingdienst. Inflatie- en consumentenprijspercentages refereren aan de methodologie van het CBS (consumentenprijsindex). Alle berekeningen zijn handmatig nagerekend op 16 mei 2026.
Vind je deze calculator handig? Deel hem:
