Boekwaarde per aandeel (BVPS) onder IFRS
De boekwaarde per aandeel (BVPS) is de boekhoudkundige waarde van het eigen vermogen dat toekomt aan gewone aandeelhouders, gedeeld door het aantal uitstaande gewone aandelen. De formule is BVPS = (Eigen vermogen - preferent kapitaal) / aantal gewone aandelen. Voor beursgenoteerde Nederlandse vennootschappen wordt het eigen vermogen gerapporteerd onder IFRS, zoals voorgeschreven door IAS 1 (Presentatie van de jaarrekening) en in Nederland verplicht voor beurs-NV's op grond van artikel 2:362 lid 8 BW.
De inputs komen rechtstreeks van de geconsolideerde balans in het jaarverslag. Bij een Euronext Amsterdam genoteerd bedrijf (AEX, AMX of AScX) staan deze cijfers in het deponeerde jaarverslag dat openbaar beschikbaar is via het register van de Autoriteit Financiele Markten (AFM) en de Kamer van Koophandel (KvK).
Jaarrekening en deponeringsplicht in Nederland
Op grond van artikel 2:394 BW moeten Nederlandse vennootschappen hun jaarrekening binnen twaalf maanden na afloop van het boekjaar deponeren bij het handelsregister van de KvK. Beursgenoteerde uitgevende instellingen publiceren hun jaarlijkse financiele verslag binnen vier maanden na afloop van het boekjaar (artikel 5:25c Wft) en de halfjaarcijfers binnen drie maanden (artikel 5:25d Wft). De AFM houdt toezicht op de naleving en publiceert de gedeponeerde documenten in het openbare register op afm.nl.
Voor BVPS-berekeningen gebruik je het eigen vermogen aan het einde van de verslagperiode (point-in-time) en het aantal uitstaande aandelen per balansdatum, niet het gewogen gemiddelde dat wordt gebruikt voor de winst per aandeel (WPA) onder IAS 33.
K/B-verhouding (price-to-book) interpreteren
De K/B-verhouding (in het Engels: P/B ratio) is de aandelenkoers gedeeld door de BVPS. Een K/B onder 1,0x betekent dat de markt het bedrijf lager waardeert dan de boekhoudkundige eigen vermogenswaarde - soms een waardekans, soms een waarschuwing voor waardevermindering van activa. K/B tussen 1x en 3x is gebruikelijk voor volwassen bedrijven; K/B boven 5x weerspiegelt meestal immateriele waarde die de balans niet vastlegt.
Voor Nederlandse banken (ING, ABN AMRO) en verzekeraars (NN Group, ASR, Aegon) is K/B een gangbare waarderingsmaatstaf omdat hun activa en passiva voor het grootste deel financiele instrumenten zijn die onder IFRS 9 dicht bij reele waarde worden gerapporteerd.
Beperkingen bij asset-light bedrijven
BVPS is veel minder zinvol voor bedrijven waarvan de waarde uit merken, software, netwerkeffecten of menselijk kapitaal komt. Onder IFRS worden intern ontwikkelde immateriele activa (zoals merken en klantrelaties) op grond van IAS 38 grotendeels niet geactiveerd. Voor Nederlandse asset-light bedrijven zoals Adyen, Prosus of Just Eat Takeaway weerspiegelt de boekwaarde maar een fractie van de economische waarde - K/B-ratio's van 20x tot 50x zijn dan normaal en weinig informatief.
Voor dergelijke bedrijven leunen analisten op EV/EBITDA, EV/Sales of discounted cashflow (DCF) waarderingen. Aswath Damodaran (NYU Stern) publiceert sectormediaan-K/B-ratio's die als benchmark dienen.
Materiele boekwaarde (TBVPS) en goodwill
Materiele BVPS (Tangible BVPS) trekt goodwill en andere immateriele activa af van het eigen vermogen voordat het wordt gedeeld door het aantal aandelen: TBVPS = (Eigen vermogen - preferent - immaterieel) / aandelen. Voor serial acquirers zoals een aantal Nederlandse private-equity-gebackte beursnoteringen kan goodwill een groot deel van het balanstotaal uitmaken, waardoor de materiele BVPS aanzienlijk lager uitvalt dan de gerapporteerde BVPS.
Banken kijken naar prijs/materiele boekwaarde omdat reglementair kapitaal onder de CRR (Capital Requirements Regulation) en het Bazelse kader ook netto van goodwill wordt gemeten.
Value-investing in de Nederlandse context
BVPS speelt een centrale rol in de waarde-beleggingstraditie van Benjamin Graham en Warren Buffett. Voor Nederlandse beleggers is BVPS bruikbaar voor het screenen van vastgoedfondsen (zoals Wereldhave of NSI, waar IFRS reele waardewaardering onder IAS 40 dicht bij intrinsieke waarde komt) en voor banken/verzekeraars. Het Damodaran-data-archief publiceert jaarlijkse mediaan K/B-ratio's per sector die als benchmark voor Europese aandelen kunnen worden gebruikt.
