De NHG-Standaard Obesitas en het Voedingscentrum bevelen een gematigd tempo aan van 0,5-1 kg per week, gerealiseerd door een dagelijks tekort van 500-1.000 kcal. Sneller afvallen is mogelijk maar komt steeds meer uit water, glycogeen en spiermassa in plaats van vet, en gaat gepaard met een hoger jojo-risico. De NHG hanteert als richtdoel 5-10% gewichtsverlies in 6 maanden -- voor de meeste mensen komt dat overeen met 0,5 kg/week. Diëten onder 1.200 kcal/dag (vrouwen) of 1.500 kcal/dag (mannen) horen onder begeleiding van een arts of diëtist.

Ja, mits je voldoet aan de criteria. De Gecombineerde Leefstijl Interventie (GLI) -- een 2-jarig programma voor voeding, beweging en gedrag -- wordt vanuit de basisverzekering vergoed zonder eigen risico, na verwijzing door je huisarts. Erkende programma's zijn COOL (Coaching Op Leefstijl), SLIMMER en de Beweegkuur. Vergoeding geldt typisch bij BMI 25-30 met risicofactoren (diabetes type 2, hart- en vaatziekten, slaapapneu) of BMI 30+. Vraag je huisarts of POH naar de mogelijkheden -- de NHG-Standaard Obesitas adviseert dit nadrukkelijk.

De regel veronderstelt een statische stofwisseling. In werkelijkheid daalt je BMR naarmate je afvalt (een kleiner lichaam heeft minder energie nodig), neemt onbewuste beweging iets af en daalt het thermisch effect van voeding -- samen adaptieve thermogenese genoemd. Onderzoek (Hall et al., 2011, The Lancet, NIH) toont dat lineaire projecties het langetermijn-verlies met 20-30% overschatten. De regel blijft een nuttig planningsinstrument voor de eerste 4-8 weken; herbereken daarna op je nieuwe gewicht.

Twee dingen zijn cruciaal: voldoende eiwit en krachttraining. Voor mensen in een calorietekort adviseert het Voedingscentrum en internationale richtlijnen 1,2-1,6 g eiwit per kg lichaamsgewicht per dag (hoger dan de standaard 0,8 g/kg). Verdeel dit over 3-4 maaltijden per dag. Combineer met krachttraining 2-3 keer per week -- dit stuurt het lichaam het signaal om spieren te behouden en niet af te breken voor energie. Zonder deze combinatie komt circa 25% van het gewichtsverlies uit spiermassa in plaats van vet.

Veelvoorkomende redenen: je TDEE is gedaald omdat je lichter bent -- herbereken op je huidige gewicht. Sluipende portiegroei: olies, sauzen en tussendoortjes die je los bijhoudt tellen op. Vochtretentie door zout, stress of menstruele cyclus kan 2-4 weken vetverlies maskeren op de weegschaal. Adaptieve thermogenese kan 100-200 kcal/dag van je TDEE schaven na maanden diëten. Een dieetpauze van 1-2 weken op onderhoudsniveau zet de voortgang vaak weer in gang -- een aanpak die door diëtisten en de Beweegkuur wordt ondersteund.

De Schijf van Vijf is het voedingsmodel van het Voedingscentrum dat een gezond eetpatroon samenvat: veel groente en fruit, volkoren producten, peulvruchten en noten, voldoende zuivel en weinig vlees, en plantaardige oliën met onverzadigde vetten. Het model is uitstekend geschikt voor afvallen omdat het natuurlijk laag is in vrije suikers, hoog in vezels (verzadigend) en rijk aan micronutriënten. Combineer Schijf van Vijf met een matig calorietekort (500 kcal/dag onder TDEE) voor het meest duurzame resultaat. Een lange afvalfase op een crashdieet zonder Schijf van Vijf leidt vaak tot tekorten en jojo-effect.

Dat is een medische beslissing, geen calculatorbeslissing. GLP-1-receptoragonisten (zoals semaglutide en tirzepatide) zijn in Nederland geregistreerd en geven significante gewichtsdaling in klinische trials voor mensen met BMI 30+ of BMI 27+ met comorbiditeiten zoals diabetes type 2. Vergoeding via de basisverzekering is beperkt en wisselt per indicatie -- check de actuele situatie via je zorgverzekeraar. Bijwerkingen zijn substantieel (misselijkheid, maag-darmklachten), en ze worden altijd voorgeschreven naast leefstijlverandering -- niet als vervanging. Bespreek dit met je huisarts of internist.

Volgens de NHG-Standaard Obesitas: bij BMI 25+ met risicofactoren (diabetes type 2, hoge bloeddruk, hart- en vaatziekten, slaapapneu, jicht), bij BMI 30+ ongeacht andere klachten, of als je een aanzienlijke gewichtsverandering merkt (≥5% in 6 maanden) zonder duidelijke oorzaak. Ook voor verwijzing naar de GLI heb je een huisartsverwijzing nodig. Voor algemene leefstijlvragen kun je terecht bij Thuisarts.nl. Andere redenen om medisch advies te vragen: zwangerschap, borstvoeding, eetstoornishistorie, gebruik van insuline/bloeddrukmedicatie/antidepressiva, of plannen voor een dieet onder 1.200 kcal/dag.

De TDEE-schatting heeft circa ±10% individuele afwijking door de Mifflin-St Jeor-formule, en de lineaire 7.700-kcal-projectie negeert adaptieve thermogenese. Reken op een werkelijke tijd-tot-doel die 10-30% langer is dan het cijfer van de calculator, vooral bij doelen boven 10 kg. Gebruik de tijdlijn als planningsdoel, weeg jezelf wekelijks op dezelfde dag (bijv. zondagochtend nuchter), middel de waarden over 4 weken en pas je inname aan met 100-200 kcal/dag als de trend afwijkt van de voorspelling.

Nee. De BMI-calculator vertelt of je huidige gewicht-tot-lengte-verhouding in een gezond bereik valt volgens de WHO en NHG-classificatie (ondergewicht <18,5; gezond 18,5-24,9; overgewicht 25-29,9; obesitas ≥30). De afvalcalculator gaat een stap verder: hij berekent hoeveel calorieën je moet eten en hoe lang het duurt om naar een streefgewicht te gaan. Gebruik ze samen -- BMI om te beoordelen of je überhaupt zou moeten afvallen (en hoeveel), en deze calculator om het plan op te stellen.