Valuta-omrekener

De Europese Centrale Bank publiceert iedere werkdag rond 16:00 CET een set Euro-referentiekoersen tegen circa 30 wereldvaluta's, gebaseerd op een dagelijkse concertation procedure tussen Eurosysteemcentrale banken. De koersen zijn vrij te raadplegen op ecb.europa.eu. De Nederlandsche Bank (DNB) gebruikt deze koersen voor statistische rapportages en publiceert ze ook op dnb.nl. Het is de meest neutrale referentie -- maar geen koers waaraan je transacteert; daarvoor komt nog een spread bij.

Google en de ECB tonen de mid-market koers (interbancaire koers) -- het middelpunt tussen koop- en verkoopprijzen op de groothandelsmarkt. Banken en creditcardmaatschappijen tellen daar een spread op om winst te maken: typisch 1-3% bij Nederlandse grootbanken, soms hoger bij minder gangbare valuta's. Daarnaast kan er een vaste vergoeding per transactie gelden. FX-brokers als Wise of Revolut zitten doorgaans binnen 0,3-0,5% van de mid-market koers.

Dynamic Currency Conversion is een dienst die een buitenlandse betaalterminal of geldautomaat aanbiedt: ze rekenen het bedrag direct om naar euro, in plaats van je eigen bank dat te laten doen. Het klinkt klantvriendelijk maar de DCC-koers is bijna altijd 4-12% slechter dan de koers die je eigen bank zou hanteren. De Consumentenbond en consumentenorganisaties in heel Europa adviseren consequent: kies altijd voor afrekenen in de lokale valuta, niet in euro. Je eigen bank doet de omrekening dan goedkoper.

De Single Euro Payments Area (SEPA) omvat alle EU-landen plus IJsland, Noorwegen, Liechtenstein, Zwitserland en het VK. Binnen SEPA worden euro-overboekingen behandeld als binnenlandse overboekingen: geen extra kosten, geen valutaomrekening, gewoon overmaken met IBAN van ontvanger en BIC niet verplicht. SEPA Instant levert binnen 10 seconden, standaard SEPA in 1 werkdag. Voor niet-euro overboekingen of niet-SEPA landen gelden SWIFT-tarieven, mogelijke correspondent banking fees en een wisselkoerstoeslag.

Bij ING, ABN AMRO en Rabobank ligt de wisselkoersopslag op pintransacties en credittransacties in vreemde valuta typisch tussen 1% en 2,5% bovenop de daginterne koers van Visa/Mastercard, plus soms een vaste vergoeding van ongeveer EUR 0,50 per pintransactie buiten de EU. Voor specifieke tarieven check je het tarievenoverzicht van je bank of vergelijkers van de Consumentenbond. Mobiele banken als bunq en N26 en FX-brokers als Wise en Revolut zitten typisch onder 1%.

Een cross-rate is de wisselkoers tussen twee valuta's afgeleid uit beider koers tegen een derde valuta -- meestal de Amerikaanse dollar of de euro. De rekenregel is X/Z = X/Y x Y/Z. Voor GBP/JPY vermenigvuldig je bijvoorbeeld GBP/USD met USD/JPY. De calculator doet dit automatisch wanneer geen van beide valuta's de basisvaluta is. Voor Europese gebruikers is het vaak natuurlijker om via EUR te kruisen.

Voor de meeste bestemmingen is pinnen ter plekke met een Nederlandse bankpas of creditcard goedkoper dan vooraf wisselen bij GWK Travelex, Schiphol of een ander wisselkantoor. Bestel hoogstens EUR 50-100 vooraf voor de eerste paar uur (taxi, fooi, snack). Vermijd luchthavenwisselkantoren -- die rekenen 5-15% bovenop de mid-market koers. Voor exotische bestemmingen zonder pin-infrastructuur kan een combinatie van wat USD/EUR cash plus een no-fee creditcard de praktischste optie zijn.

Voor de Nederlandse inkomstenbelasting en BTW-aangifte hanteert de Belastingdienst doorgaans de wisselkoers van De Nederlandsche Bank op de transactiedatum, of -- voor jaarrekeningen -- een door de Belastingdienst goedgekeurde gemiddelde jaarkoers. Voor box 3-vermogen in vreemde valuta geldt de DNB-koers per 1 januari van het aangiftejaar. Raadpleeg belastingdienst.nl voor de geldende koerslijsten of vraag advies aan een belastingadviseur bij twijfel.

ISO 4217 is de internationale standaard die elk valuta een drieletterige code toekent -- USD voor de Amerikaanse dollar, EUR voor de euro, GBP voor het Brits pond, JPY voor de Japanse yen, enzovoort. De eerste twee letters komen meestal overeen met de landcode (ISO 3166), de derde letter staat voor de naam van de valuta. Banken, vliegmaatschappijen en FX-systemen gebruiken deze codes wereldwijd om dubbelzinnigheid te voorkomen.

Sommige valuta's zijn na perioden van inflatie nooit gehernormeerd (geen 'redenominatie'), waardoor een eenheid een kleine fractie van een euro waard is. De Japanse yen, Koreaanse won en Indonesische rupiah zijn klassieke voorbeelden. De wiskunde blijft dezelfde -- je vermenigvuldigt alleen met een groter getal om euro's naar yen om te zetten. Andersom kost het delen door 160 om van yen naar euro te gaan.