De energiebelasting en de daarin opgenomen Opslag Duurzame Energie (ODE) zijn rijksbelastingen die de Belastingdienst int via je energieleverancier. In 2025-2026 bedraagt de eerste schijf energiebelasting voor stroom (0-2.900 kWh) ongeveer €0,11-€0,13/kWh en voor gas (0-1.000 m³) ongeveer €0,57-€0,58/m³, plus 21% BTW. Daar tegenover staat de vermindering energiebelasting van circa €635 per jaar per aansluiting met verblijfsfunctie. De opbrengsten financieren onder andere de SDE++-subsidies voor duurzame energie, de ISDE-subsidie voor warmtepompen en isolatie, en de algemene rijksbegroting. Op belastingdienst.nl vind je de exacte tarieven voor het lopende jaar.

In 2026 mag je nog volledig salderen: alle stroom die je zonnepanelen overdag terugleveren aan het net wordt 1-op-1 weggestreept tegen de stroom die je 's avonds of in de winter afneemt, inclusief alle belastingcomponenten. Per 1 januari 2027 wordt de salderingsregeling in één keer afgeschaft, na een Kamerbesluit in 2025. Vanaf dan ontvang je alleen nog een terugleververgoeding van je leverancier — vaak €0,03-€0,10/kWh, fors lager dan het leveringstarief van ongeveer €0,25-€0,30/kWh. Sommige leveranciers rekenen daarbij ook terugleverkosten voor klanten met grote zonne-overschotten. Eigenwijs investeren in een thuisbatterij of in slimme aansturing (warmtepomp en EV laden overdag) wordt na 2027 dus aantrekkelijker. Actuele informatie staat op rvo.nl en op de website van je netbeheerder.

Een dynamisch contract — aangeboden door bijvoorbeeld Frank Energie, Tibber, ANWB Energie, Energie VanOns, Zonneplan en Easy Energy — rekent ieder uur de groothandelsprijs van EPEX SPOT door, met een vaste opslag voor de leverancier. Je hebt hiervoor een slimme meter nodig die elk uur uitleest. Het is voordelig als je veel verbruik kunt verschuiven naar goedkope uren (typisch midden van de nacht en zonnige middagen): wasmachine, droger, vaatwasser, warmtepomp en het laden van een elektrische auto. Voor huishoudens met een vast verbruikspatroon tussen 17.00 en 21.00 uur (avondpiek met de hoogste prijzen) is een vast of variabel contract meestal goedkoper of gelijk. Bij extreme prijsuren — zoals tijdens windstilte in de winter — kan een dynamisch tarief oplopen tot €0,60-€1,00/kWh, dus enige risicotolerantie is nodig.

Het prijsplafond was een tijdelijke overheidsmaatregel die alleen in 2023 van kracht was, ingevoerd na de explosie van de groothandelsprijzen door de oorlog in Oekraïne. Onder het plafond betaalden huishoudens maximaal €0,40/kWh voor stroom tot 2.900 kWh per jaar en €1,45/m³ voor gas tot 1.200 m³ per jaar; daarboven gold het normale leverancierstarief. De overheid compenseerde leveranciers voor het verschil met de inkoopprijs. Per 1 januari 2024 is het prijsplafond afgeschaft omdat de markt normaliseerde, en sindsdien geldt het ACM-maximumtarief voor variabele contracten als nieuwe bovengrens. Als je oude jaarafrekeningen vergelijkt: een opvallend lage rekening over 2023 kwam vaak deels door deze tijdelijke subsidie en niet door zuiniger verbruik.

Milieu Centraal hanteert als referentie voor een gemiddelde Nederlandse woning zonder zonnepanelen of warmtepomp ongeveer: 1.700 kWh stroom en 850 m³ gas voor een eenpersoonshuishouden in een appartement; 2.500 kWh en 1.200 m³ voor twee personen in een tussenwoning; 3.300 kWh en 1.450 m³ voor drie personen; en 3.900 kWh en 1.650 m³ voor vier personen in een hoekwoning of vrijstaande woning. Een goed geïsoleerde woning met label A+ verbruikt 30-50% minder gas dan een label-E-woning. Een hybride warmtepomp verlaagt het gasverbruik typisch met 60-80% maar voegt 1.500-2.500 kWh stroomverbruik per jaar toe. Op milieucentraal.nl vind je de actuele cijfers en een verbruikscheck waarmee je je eigen rekening kunt vergelijken met huizen van vergelijkbare grootte en bouwjaar.

In Nederland is netbeheer een wettelijk monopolie per regio: Liander beheert het net in Noord-Holland, Zuid-Holland-Noord, Flevoland, Friesland en grote delen van Gelderland; Stedin beheert het net in een groot deel van Zuid-Holland, Utrecht en Zeeland; Enexis beheert het net in Groningen, Drenthe, Overijssel, Noord-Brabant en Limburg. Daarnaast bestaan er kleinere netbeheerders zoals Westland Infra en Coteq. Je netbeheerder rekent vastrecht (circa €280-€330/jaar voor stroom en €170-€220/jaar voor gas) ongeacht je verbruik, en je leverancier int dit bedrag namens de netbeheerder via je termijnbedrag. Op netbeheernederland.nl en via je postcode kun je opzoeken welke netbeheerder bij je adres hoort. De ACM stelt de maximale netbeheertarieven jaarlijks vast.