Mbps versus MB/s: het verschil van factor 8
Nederlandse internetproviders zoals KPN, Ziggo en Odido adverteren hun abonnementssnelheden altijd in megabits per seconde (Mbps), terwijl Windows, macOS en de meeste downloadmanagers bestandsgroottes en overdrachtsnelheden weergeven in megabytes per seconde (MB/s). Eén byte bestaat uit 8 bits, dus de theoretische bovengrens van een 100 Mbps-abonnement is 12,5 MB/s en die van een 1 Gbps-glasvezelaansluiting van Ziggo of KPN bedraagt ongeveer 125 MB/s. Wie dit verschil niet kent denkt al snel dat de provider tekortschiet, terwijl de verbinding gewoon doet wat in het contract staat.
Het onderscheid is geen marketingtruc maar weerspiegelt hoe de techniek werkt: netwerkapparatuur seint individuele bits over koper of glas, en bestandsystemen adresseren geheugen in bytes. De Autoriteit Consument & Markt (ACM) verplicht aanbieders sinds 2016 om naast de geadverteerde snelheid ook de minimaal, normaal beschikbare en maximaal haalbare snelheid in hun contract te vermelden, juist zodat consumenten met deze conversie geen verkeerde verwachtingen krijgen.
Glasvezelrollout en de stand van het Nederlandse vasteland
Nederland behoort tot de Europese koplopers op het gebied van Fiber-to-the-Home (FttH): volgens cijfers van het CBS en de RDI (Rijksinspectie Digitale Infrastructuur) heeft inmiddels meer dan 60% van de huishoudens toegang tot een glasvezelaansluiting, met partijen als KPN/Open Dutch Fiber, Delta Fiber en Glaspoort als grootste aanleggers. Daarnaast bedient Ziggo via zijn DOCSIS 3.1-coaxnetwerk vrijwel alle Nederlandse huishoudens met snelheden tot 1 Gbps download en 50-100 Mbps upload.
Voor de bandbreedte-calculator betekent dit dat de meeste Nederlandse huishoudens kunnen kiezen tussen een asymmetrische kabelverbinding (bijvoorbeeld 1000/50 Mbps bij Ziggo) en een symmetrische glasvezelverbinding (bijvoorbeeld 1000/1000 Mbps bij KPN of Odido). Wie veel grote bestanden uploadt naar OneDrive, iCloud of Google Drive, livestreamt naar Twitch of vanuit huis videovergadert in 4K, profiteert duidelijk van symmetrische glasvezel boven asymmetrisch coax.
Streamen: van Netflix HD tot 4K Dolby Vision
Netflix adviseert in zijn officiële minimumvereisten 3 Mbps voor SD, 5 Mbps voor HD en 15-25 Mbps per stream voor Ultra HD/4K. Disney+ en Videoland hanteren vergelijkbare drempels, en de NPO Start-app van de Nederlandse Publieke Omroep raadt minimaal 8 Mbps aan voor HD-uitzendingen zonder bufferen.
Een typisch Nederlands gezin met twee 4K-televisies (Netflix in de woonkamer, YouTube op de slaapkamer), één Microsoft Teams-vergadering en achtergrondsynchronisatie van foto's komt al snel boven 60-80 Mbps gelijktijdige vraag uit. Een 100 Mbps-abonnement is dan de praktische ondergrens; 200-500 Mbps geeft comfortabele marge voor pieken zoals een PlayStation- of Steam-spelupdate van 80 GB.
Thuiswerken met Microsoft Teams en Zoom
Sinds de coronaperiode is hybride werken in Nederland de norm: cijfers van het CBS over ICT-gebruik laten zien dat circa de helft van de werknemers in informatie-intensieve sectoren minstens één dag per week thuiswerkt. Microsoft Teams adviseert minimaal 1,5 Mbps download en 1,5 Mbps upload voor een 1080p-videogesprek, en 2 Mbps symmetrisch voor groepsgesprekken met scherm delen. Zoom hanteert vergelijkbare richtlijnen.
In de praktijk knelt vooral de upload op kabel- en DSL-verbindingen: een Ziggo-abonnement van 1000/50 Mbps heeft genoeg downloadcapaciteit voor het hele huishouden, maar tijdens een 4K-Teamsvergadering in combinatie met een OneDrive-back-up loopt de upload snel vol. Bij glasvezel (KPN/Odido/Delta) is dit zelden een probleem omdat upload en download symmetrisch zijn.
WiFi 6 en WiFi 7: de bottleneck in huis
Zelfs met een 1 Gbps-glasvezelaansluiting halen veel Nederlandse huishoudens niet de volle snelheid op hun apparaten, omdat het draadloze netwerk een flessenhals vormt. Oudere routers met WiFi 5 (802.11ac) leveren in een gemiddelde Nederlandse rijtjeswoning vaak 200-400 Mbps op de 5 GHz-band. WiFi 6 (802.11ax) en het nieuwere WiFi 6E benutten de extra 6 GHz-band die de RDI sinds 2021 in Nederland heeft vrijgegeven, met praktische snelheden van 500-900 Mbps.
Een goede vuistregel is om voor een audit van je internetabonnement één laptop met UTP-kabel rechtstreeks op de router (of het modem van KPN/Ziggo) aan te sluiten en speedtest.nl of fast.com te draaien. Pas dan meet je de aansluiting in plaats van het draadloze netwerk.
ACM-toezicht en consumentenrechten
De Autoriteit Consument & Markt (ACM) houdt toezicht op de telecomsector en publiceert jaarlijks de Telecommonitor met cijfers over marktaandelen, snelheden en klachten. Sinds de EU-verordening 2015/2120 (netneutraliteit) en de aanvullende ACM-beleidsregels moeten Nederlandse providers de werkelijk geleverde snelheid duidelijk vermelden in het contract. Wijkt de gemeten snelheid structureel en aanzienlijk af, dan kun je een klacht indienen bij de provider en bij aanhoudende problemen kosteloos het contract opzeggen.
Gebruik de bandbreedte-calculator om je gemeten snelheid (na een speedtest met UTP-kabel) om te rekenen naar reële downloadtijden voor concrete bestanden. Wijkt het meer dan 30% af van wat in het contract staat als 'normaal beschikbare snelheid', dan heb je sterke argumenten voor een gesprek met de klantenservice.
